ŚLĄSKIE GROBY LUDZI KOŚCIOŁA

NORBERT NIESTOLIK

KSIĄDZ PAWEŁ ROCH GIERICH

HISTORIA ŚLĄSKICH BOŻOGROBCÓW

Trzeciego dnia po swej śmierci na krzyżu Jezus zmartwychwstał. Pozostał grób Zbawiciela, którym ktoś musiał się zaopiekować, strzec go przed profanacją ze strony Żydów lub pogan. Grupę kapłanów czyniących tę powinność nazwano Stróżami Bożego Grobu. W roku 325 Konstantyn Wielki, na prośbę swojej matki, św. Heleny, wybudował na wzgórzu Kalwarii wielki kościół - Bazylikę Grobu Bożego. Jej obecna forma pochodzi w głównym zarysie z czasów nieco późniejszych, dokładnie z roku 1099, w którym do Jerozolimy wkroczyli Krzyżowcy na czele z Gotfrydem de Bouillon. Ten po wyzwoleniu miasta z rąk Mahometan założył w nim zgromadzenie Kanoników Regularnych Stróżów Bożego Grobu. Głównym zadaniem należących do niego kapłanów stało się opieka nad kościołem Zmartwychwstania Pana ze znajdującym się w nim Grobem Chrystusa.

Posiadali oni niezwykły przywilej śpiewania w święto Zmartwychwstania Pańskiego zamiast: "Wstał Pan z grobu" - "Wstał Pan z tego grobu" oraz przy strofie: "Wstał z martwych nie ma grobu" wskazywania palcem na grób Pana. W oku 1163 rycerz Jaksa z rodu Gryfitów sprowadził do Polski Stróżów Bożego Grobu, uposażył ich i ufundował dla zabranych z Ziemi Świętej zakonników klasztor i kościół pw. Bożego Grobu w Miechowie, stąd u nas nazywano ich również miechowitami. Siedem lat później pan Mikora ofiarował im Chełm z kościołem, zagrodami i dziesięciną. Po opuszczeniu Ziemi Świętej Bożogrobcy szerzyli kult Grobu Pańskiego i nabożeństwa pasyjne. Powadzili szkoły i szpitale w Gnieźnie, Krakowie i w Bytomiu. Niestety w roku 1819, na terenie ówczesnego zaboru rosyjskiego, doszło do kasaty zakonu. Historia Bożogrobców ma także swój śląski wątek związany z dzisiejszym Chorzowem, nazywanym często "wsią Bożogrobców".

W świetle dokumentu pochodzącego z 24 czerwca 1257 roku wydanego przez księcia opolskiego Władysława, to właśnie Bożogrobcy z Miechowa otrzymali prawo lokacji wsi, która dała początek dzisiejszemu miastu. Zresztą na pamiątkę tego wydarzenia Chorzów obchodzi corocznie święto swojego grodu. Chorzów Stary należał do miechowitów aż do kasacji zakonu w I połowie XIX wieku. Historię związaną w chorzowski wątkiem dziejów zakonu opisuje Antoni Halor w książce "Bożogrobcy i Pudlyrze podania i legendy chorzowskie". W roku 1868 franciszkanin ojciec Edward Schneider założył górnośląski oddział Towarzystwa Bożego Grobu. Powstało ono trzynaście lat wcześniej w Koloni jako Vereinvom Heiligen Graben i zrzeszało katolików, którzy interesowali się Ziemią Świętą a szczególnie Grobem Świętym.

Nieśli także pomoc finansową istniejącym tam organizacjom kościelnym, kapłanom, zakonnikom i zakonnicom prowadzącym tamtejsze parafie, szpitale, domy opieki i szkoły oraz seminarium i domy misyjne. Górnośląskie Towarzystwo Bożego Grobu miało swoją siedzibę na Górze św. Anny, zaś redaktorami wydawanego przez nich pisma "Towarzystwo Bożego Grobu" byli obok wspomnianego już Edwarda Schneidera: ks. Szymon Korpak - pierwszy proboszcz z Rybnej pod Tarnowskimi Górami, związany z Rybnikiem ksiądz Teodor Kremski i urodzony w tym mieście ks. Paweł Gierich.

Ten ostatni przyszedł na świat 27 czerwca 1843 roku w rodzinie kupieckiej, która w początkach XX wieku oddała wielkie zasługi w dziele budowy kościoła św. Antoniego w Rybniku.. Przyszły kapłan ukończył miejscową szkołę ludową, a następnie gimnazjum w Nysie, studia teologiczne we Wrocławiu, aby kontynuować naukę w Collegium Germanicum w Rzymie, które ukończył z tytułem doktora filozofii i teologii. Po święceniach kapłańskich przyjętych 27 marca 1869 roku, był stenografem w czasie Soboru Watykańskiego I. W roku 1840 powrócił na Śląsk. Został wikarym w Strzelcach Opolskich, gdzie zaangażował się w redagowanie pisma "Towarzystwo Bożego Grobu", następnie pracował jako nauczyciel u cieszyńskich sióstr Boromeuszek, aby znowu wrócić do Strzelec na urząd administratora miejscowej parafii.

Marzył o życiu zakonnym i dlatego za zgodą swoich przełożonych wstąpił w roku 1890 do zakonu franciszkańskiego, przyjmując w nim imię Roch. Pięć lat później złożył śluby wieczyste. Pracował wśród Polaków w Westfalii, Nadrenii i Saksonii. W oku 1902 przeniósł się do podwrocławskich Karłowic, gdzie pełnił funkcję lektora w tamtejszym Collegium Seraphicum. Cztery lata później, 4 stycznia, zmarł w wieku 63 lat. Pochowano go na przyklasztornym cmentarzu, gdzie jego grób zachował się do naszych czasów. Pamięć o Bożogrobcach w Ziemi Świętej i w Polsce oraz o Towarzystwie Bożego Grobu na Śląsku pozostała, poza oczywiście Chorzowem, w bardzo znikomej formie.

Ślady działalności księdza Giericha jednego z najbardziej ofiarnych propagatorów Bożego Grobu możemy odnaleźć w kilku publikacjach książkowych Wincentego Ogrodzińskiego dotyczących dziejów piśmiennictwa na Śląsku. Powstała także monografia pióra pt. "Wrocław Karłowice 1699-1999" poświęcona miejscu, w którym ksiądz Gierich dopełnił swojego żywota. Dodać należy, że 8 grudnia 1995 roku z inicjatywy władz zakonu mianowano kardynała Józefa Glempa Wielkim Przeorem i tym samym utworzono Zwierzchnictwo Zakonu Rycerskiego w Polsce. Aktualnie zakon liczy w naszym kraju około 80 kawalerów i dam.

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ