ŚLĄSKIE GROBY LUDZI KOŚCIOŁA

NORBERT NIESTOLIK

ŚWIĘTA JADWIGA

DEI GRATIA DUCISSA SILESIAE
DUCISSSA POLONIE

Średniowiecze to bardzo ciekawy i zarazem niezwykły okres historyczny, który nazywa się często "wiekiem świętych". Trudno, rozumując kategoriami dzisiejszej epoki, zrozumieć motywy postępowania ówczesnych ludzi. Asceza, odrzucanie uciech świata, potępienie czarta, ambicje wyniesienia na ołtarze - to cechy zupełnie nie pasujące do modelu "bohatera - idola" naszych czasów. W roku 1243 zmarła w Trzebnicy, w blasku świętości, na rękach swojej córki Gertrudy - przeoryszy miejscowych cystersek, Jadwiga, żona księcia Henryka Brodatego. Była to kobieta niezwykła, o której pisali potomni: "ducissa Polonie( księżna Polska)", zaś ona pisała o sobie: "Nos Hedewigis dei gratia ducissa Silesiae".( My Jadwiga z łaski Bożej księżna Śląska). Odmówiła złożenia po śmierci swego ciała obok męża, aby w wobec wcześniej złożonego ślubu czystości "kości ich się nie zmieszały po śmierci".

Kanonizacja Jadwigi nastąpiła niebawem, w roku 1267. W uroczysty sposób otwarto grób świętej i przeniesiono jej szczątki, uznane teraz za relikwie, do grobowca wykonanego z krzeszowickiego marmuru i alabastru. Baldachim grobowca wsparto na czternastu kolumnach, pod którymi spoczywa alabastrowy posąg świętej w półleżącej pozycji. Cokół zdobią figury świętych, zaś całość otacza balustrada ze spiżowymi furtkami ozdobionymi śląskimi orłami piastowskimi. W głowie sarkofagu wykonano mały ołtarzyk św. Jadwigi.

Kościół św. Bartłomieja w Trzebnicy, w którym znajduje się grobowiec świętej, jest do dzisiaj celem wielu pielgrzymek, zaś kult świętej Jadwigo Śląskiej jest rozpowszechniony w całej Europie. Jadwiga była córką księcia bawarskiego Bertholda I. Urodziła się około roku 1179. W połowie lat osiemdziesiątych XII wieku, jako dwunastoletnia dziewczynka, pojawiła się wraz ze swoją mentorką mniszką Petrussą, na dworze wrocławskim i poślubiła księcia Henryka Brodatego. Wcześniej była wychowywana i wykształcona w klasztorze w Kitzingen, nic więc dziwnego, że była "literata" - biegła w sztuce czytania. Książki kochała zresztą do późnej starości. Jej, "Żywot" opowiada o tym, jak zasnęła wśród nocnej lektury, a przewrócona świeca upadłszy, nie wznieciła pożaru. Swego męża kochała: "miłością głęboką, subtelną, jak echo starej pieśni trubadurów błąkającą się po murach wrocławskiego zamku". Szybko wrosła w nowe otoczenia, przyjęła obcy jej język i obyczaje. Była znana ze swojej dobroczynności. Obdarowywała hojnie wrocławskich żaków, wraz z mężem fundowała kościoły, szpitale i klasztory, szczególnie ten najwspanialszy i jej najbliższy - w Trzebnicy.

Po urodzeniu siedmiorga dzieci złożyła śluby czystości, po czym usunęła się do Trzebnicy, aby tam wieść iście ascetyczny tryb życia. Umartwiała swoje ciało poprzez liczne posty, biczowanie, spanie na twardym łożu, chodzenie boso, nawet w mróz, noszenie włosiennicy, niekończące się modlitwy i msze. Nie oderwała się jednak od życia doczesnego, gdy dowiedziała się , że jej mąż popadł w niewolę księcia mazowieckiego Konrada, wsiadła na koń, pospieszyła do Płocka i wyprosiła uwolnienie kochanej przez siebie osoby. Często była apodyktyczna, szczególnie w stosunku do swojej synowej Anny, a także w stosunku do męża w obliczu jego konfliktów z duchowieństwem. Przeżyła śmierć swojego syna, Henryka Pobożnego, który zginął w bitwie z Tatarami pod Legnicą w roku 1241.Święta Jadwiga wielce zasłużyła się chrystianizacji Śląska. Będąc Niemką okazała się prawdziwie polską księżną panującą na Śląsku..

W wizerunkach często przedstawia się ją trzymającą makietę kościoła w rękach, gdyż uznawana jest patronką budownictwa sakralnego. Jej bogate życie dostarczyło tematu do wielu utworów literackich. Najbardziej znany jest "Żywot św. Jadwigi" (Vita S. Hedwigis). Składa się z trzech części: legendy większej, legendy mniejszej i traktatu genealogicznego. Pierwotnie życiorys świętej opracował cysters Engelbertus. Legenda większa w dwunastu rozdziałach przedstawia życie świętej, jej cnoty i cuda zdziałane za życia i po śmierci. Znana jest również "Legenda obrazkowa o św. Jadwidze". Zachowane rękopisy tego dzieła są ilustrowane 61 scenami z życia św. Jadwigi.

W Polsce wystawiono ponad 120 kościołów ku czci św. Jadwigi. Na prośbę króla Jana III Sobieskiego, bł. Innocenty XI rozciągnął kult świętej na cały Kościół (1680). W dzień św. Jadwigi (16 października 1978 roku) został wybrany papieżem pierwszy Polak, Jan Paweł II., dlatego Episkopat Polski zarządził, aby w całym kraju dnia 16 każdego miesiąca odbywały się modły za Ojca Świętego. W roku 1979, w rocznicę wyboru, papież podarował bazylice w Trzebnicy kielich mszalny i świecę paschalną. W ten sposób połączyły się w jedno dziejowe losy największego Polaka i największej Ślązaczki.

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ