ŚLĄSKIE GROBY LUDZI KOŚCIOŁA

NORBERT NIESTOLIK

KSIĄDZ JÓZEF SZAFRANEK

ŚLĄSKI REJTAN

[Rozmiar: 30464 bajtów]

Historia zna wiele przykładów wzajemnego przenikania się Kościoła i polityki. Związek ten dał bardzo pozytywne efekty np. poprzez urząd interrexa. W dawnej Polsce była to osoba zastępująca króla w czasie bezkrólewia. Godność tę zawsze pełnił prymas Polski. Po raz pierwszy funkcja ta została pełniona w roku 1572 po śmierci Zygmunta II Augusta. Niestety, mamy także przykłady negatywne. W czasach komunistycznych, rzekome mieszanie się Kościoła do polityki, a naprawdę obrona chrześcijańskiej tożsamości narodu, spowodowało uwięzienie i pozbawienie władzy kościelnej kardynała Stefana Wyszyńskiego (1953 - 1956) oraz uwięzienie i deportację z diecezji biskupów katowickich: Stanisława Adamskiego, Juliusza Bieńka i Herberta Bednorza (1952 - 1956).

Również w samym Kościele powstały takie nurty jak: teologia polityczna J. B. Metza, czy też teologia wyzwolenia G. Gutierreza i L. Boffa, będąca próbą dążenia Kościoła południowoamerykańskiego do szerszego uwzględniania w swojej nauce sytuacji społecznej państwa. Spotyka się ona z krytyką hierarchii kościelnej. Na Górnym Śląsku miejscowy Kościół zawsze wychodził naprzeciw wyzwaniom i potrzebom społecznym. Czynili tak wybitni księża - "filary polskości", lecz także Niemcy potrafiący zrozumieć specyfikę narodową i społeczną naszego regionu.

Jednym z najwybitniejszych śląskich duszpasterzy i jednocześnie polityków był ks. Józef Szafranek, nazwany przez sobie współczesnych i potomnych: "trybunem ludowym", "czerwonym farorzem" i "śląskim Rejtanem" (Tadeusz Rejtan był posłem nowogródzkim, który na sejmie 1773 roku wsławił się oporem przeciwko I rozbiorowi Polski, własnym ciałem zasłaniając przejście do sali obrad). Ks. Józef Szafranek przyszedł na świat 19 stycznia 1807 roku w Gościęcinie w powiecie kozielskim.

Wywodził się z rodziny młynarzy i rolników. Był jednym z dziewięciorga dzieci Franciszka i Klary z domu Wolf.. Uczył się w szkole elementarnej i w gimnazjum w Głuchołazach. Po studiach teologicznych ukończonych 9 marca 1831 roku we Wrocławiu przyjął święcenia kapłańskie. Był wikarym w Grzędzinie, w Raciborzu, a od roku 1840 proboszczem parafii NMP w Bytomiu. Cieszył się szacunkiem swoich parafian a miał ich ponad 11 tysięcy.

Opiekował się młodzieżą, wspomagał ruch trzeźwościowy księdza A. Ficka, pomagał biednym, sprowadził do Bytomia Siostry Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. W roku 1847, w czasie epidemii tyfusu, niosąc pomoc chorym, zaraził się tą chorobą. Kiedy po powrocie do zdrowia ponownie odprawił mszę św., urządzono mu owację. W roku wybuchu Wiosny Ludów rozpoczął działalność polityczną. Był posłem do Zgromadzenia Narodowego w Berlinie i tam założył Ligę Polską. Zasiadał na lewicy, reprezentował bardzo radykalne poglądy dotyczące: wolności słowa, sumienia, szerokich praw ludu, nietykalności posłów, praw i instytucji feudalnych, jawnych sądów, samorządu gminnego, zniesienia opłat szkolnych. Opowiadał się za językiem polskim w szkołach, w urzędach i sądach.

Jego poglądy zyskały bardzo pozytywny oddźwięk społeczny, lecz dezaprobatę części duchownych. Ówczesny biskup Melchior Diepenbrock zawiesił go nawet w czynnościach kapłańskich i wezwał do pokuty. Po stosownym oświadczeniu ks. Szafranka zdjęto jednak z niego suspensę. W roku 1849 wszedł do drugiego Zgromadzenia Narodowego a w nim do Koła Polskiego. Gdy biskup zabronił mu zasiadać na lewicy, całymi godzinami stał w czasie obrad.

W roku 1851 skłoniono go do zrzeczenia się mandatu. Zajął się wtedy, w swojej bytomskiej parafii, działalnością duszpasterską. Troszczył się o swój lud: pisał artykuły na temat pszczelarstwa i sadownictwa, dbał o sprawy polskiej oświaty, tworzył ochronki, zabiegał o tworzenie katolickiego gimnazjum w Bytomiu i szkoły żeńskiej zawodowej w Bytomiu -Szombierkach i w Rozbarku, tworzył czytelnie i biblioteki parafialne, szpitalne i więzienne. Pisał książki, między innymi: leksykon języka górniczego i zbiór polskich i niemieckich pieśni kościelnych. Założył Stowarzyszenie Rodzin Chrześcijańskich.

Zmarł 4 maja 1874 roku w Bytomiu i został pochowany na cmentarzu Matki Boskiej Bolesnej (Mater Dolorosa), nekropolii na której spoczywają najwybitniejsi bytomianie. Na zakończenie naszych rozważań na temat Kościoła i państwa, kilka myśli Wojciecha Korfantego, przywódcy powstań śląskich, męża stanu, działacza Chrześcijańskiej Demokracji: "Zadaniem władzy duchownej jest nauczanie wszystkich narodów, chrzczenie ich w Imię Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego, troska o wieczne zbawienie dusz, nauczanie ludzi prawd wiary i obowiązków moralnych(...). Kościół krzewiąc wśród ludzi miłość bliźniego, sprawiedliwość i poczucie obowiązkowości, w wysokim stopniu przyczynia się do rozwoju dobra społeczeństw ludzkich.

Ta działalność Kościoła nie jest jednak jego właściwym i bezpośrednim celem.(...). Kościół nigdy nie zmierzał do narzucenia ludziom jawnej lub ukrytej teokracji, czyli panowania Kościoła lub duchowieństwa nad ludźmi w sprawach świeckich (...). Jednocześnie Kościół jako najwyższy stróż moralności chrześcijańskiej - musi się interesować zagadnieniami politycznymi."

[Rozmiar: 89545 bajtów]

Fot. Piotr Ściborski

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ