ŚLĄSKIE GROBY LUDZI KOŚCIOŁA

NORBERT NIESTOLIK

KSIĄDZ LEOPOLD JAN SZERSZNIK

ZAPOMNIANY GRÓB KAPŁANA "CEZAROKÓW"

Początki istnienia miasta Cieszyna sięgają ponoć V wieku, jednak w świetle legendy o Bolku, Leszku i Cieszku, którzy spotkali się przy istniejącej do dzisiaj Studni Trzech Braci, miasto miało powstać w roku 810. Kiedy w połowie XVIII wieku Śląsk znalazł się pod zwierzchnictwem Prus, ziemie Śląska Cieszyńskiego pozostały przy Austrii i stan taki utrzymał się do roku 1918. W odróżnieniu od Górnoślązaków, nazywanych od imienia władców Prus i Niemiec "wilusiami", mieszkańców Śląska Cieszyńskiego określano mianem "cezaroków", gdyż byli poddanymi cesarza Austrii. Losy tego regionu skomplikowały się w roku 1919, w którym wojska czeskie zajęły ziemie dawnego Księstwa Cieszyńskiego zamieszkałego wtedy w 80% przez Polaków. W następnym roku, na mocy decyzji Rady Ambasadorów, dokonano podziału spornego terenu na część polską (Śląsk Cieszyński) i czeską zwaną u nas Zaolziem. Stan taki trwa do chwili obecnej.

Na Śląsku Cieszyńskim żyje bardzo wielu protestantów, lecz jedną z najwybitniejszych postaci w bardzo złożonej historii Śląska Cieszyńskiego jest bez wątpienia jezuita ksiądz Leopold Jan Szersznik. Urodził się 3 marca 1747 roku w Cieszynie, w rodzinie komisarza okręgowego Jana Antoniego i Joanny Alojzy pochodzącej z kolei z rodziny urzędniczej. Ojciec początkowo uczył go sam, następnie wynajmował nauczycieli i zachęcał do korzystania z domowej biblioteki. Leopold Jan Szersznik ukończył jezuickie gimnazjum w Cieszynie, a następnie studiował filozofię na Uniwersytecie w Ołomuńcu. Wstąpił do zakonu Jezuitów. Odbył nowicjat w Brnie, studiował w Brzeźnicy i Pradze. Pracował w kolegium w Chebie. Święcenia kapłańskie przyjął w Pradze w roku 1774. Rok później powrócił do rodzinnego Cieszyna.

Pracował jako prywatny nauczyciel w gimnazjum katolickim, gdzie dał się poznać jako świetny pedagog, stosując nauczanie poglądowe, gromadząc pomoce naukowe, otaczając pomocą zdolnych uczniów. Stworzył bibliotekę szkolną, pisał podręczniki, zaopatrzył w dzwony kościół gimnazjalny Świętego Krzyża. Od roku 1804 pełnił funkcję inspektora szkół parafialnych. W Cieszynie był inspektorem miejskim i kasjerem. Po pożarze miasta w roku 1789 kierował jego odbudową. Wydał kilka publikacji o rodzinnej ziemi. W roku 1802, w zakupionym przez siebie budynku, urządził bibliotekę i muzeum, systematycznie pomnażając ich zbiory z przeznaczeniem dla szerokiej rzeszy ludzi. Dla zabezpieczenia obydwu instytucji stworzył fundację, która przetrwała do I wojny światowej. W roku 1809 przyznano mu tytuł honorowego proboszcza miasta Cieszyna.

Zmarł nagle 2 stycznia 1814 roku na apopleksję. Niestety, nie znamy miejsca spoczynku księdza Szersznika. Cmentarz przy kościele Świętej Trójcy na którym go pochowano, zamieniono na park. Pozostał tylko drewniany pomnik kapłana przechowywany do chwili obecnej w miejscowym muzeum. Właśnie to Muzeum w Cieszynie jest najwspanialszym dziedzictwem Szersznika. Obecnie posiada dział archeologii, historii, sztuki, techniki, etnografii i fotografii. Jego oddziały znajdują się w Górkach Wielkich, Skoczowie i Wiśle. Muzeum prowadzi wystawy czasowe, wydaje publikacje. W roku 2002 obchodziliśmy dwusetną rocznicę jego istnienia. Po księdzu pozostała także Książnica Cieszyńska, biblioteka licząca obecnie 15 tysięcy dzieł drukowanych ( w tym 11 tysięcy starodruków), 39 inkunabułów i 1000 rękopisów. Większość "białych kruków" zebranych przez samego księdza znajduje się w tzw. bibliotece Szersznika.

Wartość zbioru polega także na uporządkowaniu tej osiemnastowiecznej kolekcji książek oraz na oryginalnym wystroju dębowych regałów biblioteki. Dzieła życia pozostawione "cezarokom" przez ich kapłana świadczą o jego wielkiej wiedzy, talencie naukowym i kolekcjonerskim, które pozwoliły na to, aby Cieszyn stał się już za życia księdza Szersznika ważnym ośrodkiem kulturalnym wykraczającym swoją sławą poza region. Dowodzi to, że kapłaństwo może mieć bardzo różne oblicza. Tak było w przypadku cieszyńskiego księdza służącego współczesnym sobie i potomnym.

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ