ŚLĄSKIE GROBY LUDZI KOŚCIOŁA

NORBERT NIESTOLIK

KSIĄDZ EDWARD TOBOLA

BOGUSZOWICKI PROBOSZCZ

W serwisie miejskim miasta Rybnika znajdującym się na stronach Internetu możemy odnaleźć informacje o dzielnicach tego miasta. Pod pozycją "Boguszowice Stare" czytamy, że są one położone w południowej części miasta i liczą około 7600 mieszkańców. W dzielnicy tej znajdują się między innymi: neobarokowy kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa - zbudowany w roku 1935, Zespół Szkół Ponadpodstawowych, zieleniec na skrzyżowaniu ulic Małachowskiego i Strażackiej z obrysem dawnego drewnianego kościółka pw. Świętego Wawrzyńca przeniesionego w roku 1975 do Ligockiej Kuźni. Dzielnica posiadała, w latach 1962-1975, prawa miejskie a następnie została włączona do Rybnika.

Z kolei "Boguszowice Osiedle" rozciągnięte na południowych obrzeżach miasta liczą prawie 13 000 mieszkańców. Początki tej części Boguszowic wiążą się z rokiem 1913, gdy książę Gwidon Hencel von Donnersmarck rozpoczął tutaj budowę kopalni - obecnej KWK "Jankowice". Powstały wtedy pierwsze nowoczesne, jak na tamte czasy, "familoki". Drugi etap rozwoju osiedla nastąpił po II wojnie światowej i wiązał się z rozwojem kopalni. Kolejne bloki dla przyjezdnych robotników powstawały od początków lat 50-tych do lat 80-tych. Dzisiaj w dzielnicy "Boguszowice Osiadle" znajdują się między innymi: Dom Kultury, kino, kopalnia "Jankowice" oraz kościół pw. św. Barbary.

Historia Boguszowic wykracza jednak znacznie poza okres jej przynależności do miasta Rybnika. Doczekała się ona swojego piewcy i propagatora w osobie Mieczysława Kuli autora monografii "Boguszowice" wydanej w roku 2008. Autor tej pięknie wydanej i wartościowej publikacji urodził się w roku 1929 właśnie w Boguszowicach, był więc świadkiem wielu opisywanych wydarzeń. Jako absolwent Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, do chwili przejścia na emeryturę, pracował na stanowisku inspektora szkolnego oraz w kilku placówkach oświatowych naszego regionu. Pełnił między innymi funkcję dyrektora II Liceum Ogólnokształcącego w Rybniku.

Początki Boguszowic Kula usadawia w II połowie XIII wieku. Wtedy właśnie powstała wieś, której nazwa pochodzi od imienia niejakiego Bogusza. Później jej historia przechodzi kolejne etapy nierozerwalnie związane z dziejami Górnego Śląska i ziemi rybnickiej. Istnienie parafii w Boguszowicach datuje się na koniec XIV wieku a nawet na początek wieku XIII. Świadczą o tym zachowane źródła takie jak spisy świętopietrza (XIV i XV wiek) oraz sprawozdania wizytacyjne biskupów wrocławskich (XVII wiek). Parafia należała od jej założenia aż do roku 1810 do klasztoru cystersów w Rudach. Tamtejsi opaci mieli wpływ na mianowanie proboszczów, którymi zazwyczaj byli rudzcy zakonnicy.

Kościół w Boguszowicach wybudowano około 1300 roku. Był pod wezwaniem św. Wawrzyńca, będąc także poświęconym św. Marcinowi. W roku 1717 wystawiono nową, również drewnianą świątynię. Kamień węgielny wmurował Józef II von Strachwitz - Goeppersdorf - opat rudzki, budulec podarował hrabia Rudolf von Gaschin a budowniczym był Jakub Siedlaczek. W głównym ołtarzu umieszczono obraz, prawdopodobnie pędzla Michaela Wilmanna, przedstawiający św. Wawrzyńca a nad nim wizerunek św. Mikołaja. Z biegiem czasu kościółek ulegał zniszczeniu, a parafia rozrastała się, dlatego jesienią 1929 roku przystąpiono do budowy nowej murowanej świątyni. W roku 1935, za czasów proboszcza Karola Długaja, nastąpiło jej poświęcenie. Aktu tego dokonał ksiądz dziekan Reginek. Po II wojnie światowej doszło do zmian terytorialnych parafii. Wydzielono nowe w Roju, Ropniu, Boguszowicach Osiedlu i Ligockiej Kuźni. Obecnie dekanat boguszowicki tworzą parafie: NSJ w Boguszowicach, św. Barbary w Boguszowicach Osiedlu, a także Jankowice, Kłokocin, Borynia i Świerklany.

Postacią nierozerwalnie związaną z kościołem boguszowickiem jest osoba księdza infułata Edwarda Toboli, który w latach 1942-1990 pełnił urząd proboszcza parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. Urodził się 31 marca 1909 roku w Dziewkowicach. Był synem Pawła i Waleski z domu Kania. Sakrament bierzmowania przyjął w roku 1923 w Chorzowie (wtedy Królewska Huta), gdzie przenieśli się rodzice kapłana. Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął naukę w kolegium franciszkańskim w Panewnikach, później w Państwowym Gimnazjum w Katowicach i Państwowym Gimnazjum Klasycznym w Chorzowie. W roku 1928 zdał egzamin dojrzałości a później wstąpił do Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie i rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Święcenia kapłańskie otrzymał 29 czerwca 1933 roku w Katowicach z rąk biskupa Stanisława Adamskiego. Jego praca duszpasterska prowadziła przez Chorzów, Siemianowice, Moszczenicę, Bielsko, Skoczów, Kochłowice. Do Boguszowic przybył w roku 1942. Duszpasterzował jako substytut, od roku 1949 jako administrator a od roku 1957 jako proboszcz. W tym czasie zdołał wydzielić ze swojej parafii pięć nowych. Pełnił urząd dziekana dekanatu żorskiego a później boguszowickiego. W roku 1972 dostąpił godności prałata honorowego a osiemnaście lat później protonotariusza apostolskiego. Na emeryturę przeszedł w roku 1990, lecz w Boguszowicach na prośbę parafian pozostał do śmierci. Zmarł 15 czerwca 2001 roku. 18 czerwca w pogrzebie zasłużonego kapłana poza wdzięcznymi parafianami wzięli udział: abp Damian Zimoń, metropolita katowicki i bp Janusz Zimniak biskup pomocniczy diecezji bielsko-żywieckiej.

Alfred Mura kreśli ciekawy obraz księdza Edwarda Toboli na łamach pisma parafialnego "Serce Ewangelii "(nr 102/2001):" Był to człowiek wyjątkowej szlachetności, duchowny o nieprzeciętnej osobowości, a kapłaństwo pojmował jako służbę Bogu i ludziom". "Był to świetny duchowny, gruntownie wykształcony humanista. (...) Przybył do Boguszowic w najgorszym okresie okupacji niemieckiej w roku 1942, gdy wzmagał się terror okupanta wobec ludności miejscowej. (...) Ksiądz Tobola wykazał się wtedy niezwykłą odwaga - odprawiał msze św. za pomordowanych w obozach tak, że można było odczuć głęboki żal tego kapłana i głębokie współczucie z ofiarami i ich rodzinami. (...) Ksiądz proboszcz Tobola miał wiele poważnych problemów natury społecznej, socjologicznej w swojej parafii do rozwiązania. Żył bardzo sprawami integracji ludności miejscowej z młodymi przybyszami, kandydatami na górników. Integracja szła opornie, jak po grudzie. Pracował nad tym zagadnieniem usilnie i nie bez efektów. Wiele czasu poświęcał młodzieży, która - Jego zdaniem- miała podstawy do dalszego kształcenia się. Dopomógł w założeniu przy parafii koła "Sodalicji Mariańskiej", dopomagał przy założeniu biblioteki, przy redagowaniu gazetki ściennej, podsuwał interesujące książki"

Grób księdza Edwarda Toboli znajduję się na boguszowickim cmentarzu parafialnym. Wchodząc główna bramą wejściową, dojdziemy do okazałego krzyża cmentarnego. Po lewej stronie ujrzymy skromny, lecz pełen kwiatów grób kapłana, który długie lata swojej posługi kapłańskiej ofiarował wiernym Boguszowic.

[Rozmiar: 119342 bajtów]

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rybniku-Boguszowicach

[Rozmiar: 123384 bajtów] [Rozmiar: 134977 bajtów] [Rozmiar: 129014 bajtów] [Rozmiar: 151552 bajtów]

Fot. Piotr Ściborski

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ